Συνολική κοινωνική και οικονομική ανασυγκρότηση υπόσχεται η Κύπρος για την Αρτέμιδα, ένα από τα χωριά που κάηκαν από τις πρόσφατες πυρκαγιές στην Πελοπόννησο. Η Κυπριακή Δημοκρατία, με το ρόλο του αναδόχου, έχει αναλάβει το συνολικό κόστος για την ανοικοδόμηση του χωριού και μάλιστα φιλοδοξεί να ολοκληρώσει ταχύτατα τα έργα, ώστε περίπου σε ένα χρόνο από σήμερα το χωριό να κατοικείται και το παράδειγμα της Αρτέμιδας να αποτελέσει πρότυπο για την ευρύτερη περιοχή.  

 

Οι Κύπριοι, πάντως, φαίνεται να κινούνται με ταχύτερους ρυθμούς από τους Έλληνες όσον αφορά το θέμα της εξ’ ολοκλήρου ανοικοδόμησης του χωριού που έχουν αναλάβει, με εξειδικευμένα επιτελεία που ταξιδεύουν από την Κύπρο στην Ελλάδα και αναλυτικές εκθέσεις για το τι μέλλει γενέσθαι το επόμενο δωδεκάμηνο.

 

Το επιχείρημα, βέβαια, που θα μπορούσε να αντιτείνει κανείς ως προς το τελευταίο, είναι ότι οι Κύπριοι έχουν αναλάβει απλά και μόνο ένα χωριό με περίπου 131 κατεστραμμένα κτίσματα και ένα κόστος περί τα 14 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις.

 

 

Από την άλλη, ωστόσο, στην Ελλάδα δεν εισακούσθηκε η πρόταση της επιστημονικής κοινότητας, κυρίως πανεπιστημιακών, για τη δημιουργία ενός ανεξάρτητου φορέα, με τη συμμετοχή των Πανεπιστημίων, του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των Τοπικών Αρχών με στόχο την καταγραφή των πραγματικών αναγκών και την κατάρτιση του περίφημου Σχεδίου Ανασυγκρότησης για τις πληγείσες περιοχές της Πελοποννήσου.

 

«Ο συγκεκριμένος φορέας, θα μπορούσε, θεωρητικά, να δημιουργηθεί άμεσα και να λειτουργήσει ανεξάρτητα από το Ταμείο Αλληλεγγύης που έχει δημιουργηθεί και έχει χαρακτήρα οικονομικό», όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει ο κ. Επαμεινώνδας Πανάς, καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και επικεφαλής του τμήματος Στατιστικής. «Γενικότερα, πάντως το αναπτυξιακό πρόγραμμα, που θα εκπονηθεί για τις πληγείσες περιοχές, θα πρέπει να ξεπερνά την ...κλασσική ελληνική νοοτροπία και να υπόκειται σε χρονικούς περιορισμούς π.χ. τριετίας ή τετραετίας ώστε να προληφθεί η ερήμωση των περιοχών. Το βασικό, αρνητικό στοιχείο για τη δημιουργία αυτού του προγράμματος, αποτελεί το γεγονός ότι για όλες αυτές τις περιοχές, αλλά και γενικότερα για όλους τους δήμους της περιφέρειας, δεν υπάρχουν σήμερα συγκεκριμένα, επιστημονικά στατιστικά δεδομένα, ούτε ένα αξιόπιστο γεωγραφικό σύστημα πληροφοριών- άρα εκτιμάται ότι θα υπάρξουν σημαντικές αδυναμίες προς την κατεύθυνση μίας ολοκληρωμένης δέσμης μέτρων».

 

Τα μέτρα, που έχει ανακοινώσει μέχρι στιγμής η ελληνική κυβέρνηση για τους πυρόπληκτους, αφορά το γενναιόδωρο πρόγραμμα των 150 εκατ. ευρώ για την ανακατασκευή των κτιρίων στις πληγείσες περιοχές, που θα χρηματοδοτηθεί από το Ειδικό Ταμείο Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών.  

 

Συγκεκριμένα, θα υπάρξει πλήρης ανακατασκευή περίπου 2.100 κτιρίων- εκ των οποίων περισσότερα από 1.000 είναι κατοικίες, καθώς και επισκευή άλλων 1.500- εκ των οποίων περισσότερα από 800 είναι κατοικίες. Η κατασκευή των κτιρίων δε θα γίνει κεντρικά από το υπουργείο, αλλά από τους ίδιους τους ιδιοκτήτες, οι οποίοι θα λάβουν δωρεάν κρατική αρωγή σε χρήματα.

 

Σύμφωνα με το ΥΠΕΧΩΔΕ, στόχος είναι η διατήρηση της αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας των οικισμών που επλήγησαν και η οργανωμένη ανοικοδόμησή τους. Στο πλαίσιο αυτό, όλες οι κατοικίες θα έχουν το πολύ δύο ορόφους και θα διαθέτουν υποχρεωτικά κεραμοσκεπή, θα γίνει αυστηρή εφαρμογή κανονισμού θερμομόνωσης, θα απαγορεύεται η κατασκευή πιλοτής, ενώ θα διατηρηθεί η μορφολογία της περιοχής σύμφωνα με τα παραδοσιακά πρότυπα.

 

Πάντως, η κριτική που ασκείται στην ελληνική κυβέρνηση, έχει να κάνει τώρα με την έλλειψη σχεδιασμού και την έλλειψη πολεοδομικής ανασυγκρότησης των περιοχών: Κι αυτό γιατί, ναι μεν τα σπίτια θα κτισθούν δωρεάν, σύμφωνα με τις ανακοινώσεις (750 ευρώ ανά τ.μ. για τις απλές κατασκευές, 950 ευρώ ανά τ.μ. για τα διατηρητέα), ωστόσο η ανάπλαση των κοινόχρηστων χώρων επαφίεται στις πρωτοβουλίες που θα λάβουν οι δημοτικές αρχές. 

 

 

Στην Αρτέμιδα, οι Κύπριοι κινούνται με ιδιαίτερη οργάνωση και ταχείς ρυθμούς, έχοντας ολοκληρώσει ένα σημαντικό μέρος των προπαρασκευαστικών εργασιών για την ανοικοδόμηση της κοινότητας. Στόχος, σε ένα χρόνο από την έναρξη των εργασιών η κοινότητα να είναι πάλι ένα «ζωντανό» χωριό, ως προς τα κτίρια, αλλά και την αγροτική ζωή. 

 

Σημειωτέον ότι στα κλιμάκια των Κυπρίων συμμετέχει και λειτουργός του Υπουργείου Εργασίας, για την καταγραφή των ζημιών των καλλιεργειών - ελαιώνες και αμπελώνες ως επί το πλείστον - και των κτηνοτροφικών υποστατικών, ώστε αυτές σταδιακά να αντικατασταθούν, ενώ θα υπάρξουν προτάσεις και για την προσωρινή απασχόληση των κατοίκων της Αρτέμιδας με στόχο να κρατηθεί η κοινωνική συνοχή.

 

«Ο τρόπος που θα παρέμβουμε θα είναι πρότυπος, ώστε να υπάρξει συνολική κοινωνική και οικονομική ανασυγκρότηση και κυρίως να μη φύγουν οι κάτοικοι και ερημώσει η περιοχή», επισημαίνει η αρχιτέκτονας - πολεοδόμος κυρία Αθηνά Αριστοτέλους, η οποία ήταν επικεφαλής της αρχικής πενταμελούς ομάδας των τεχνοκρατών που έστειλε στην Ελλάδα η Κυπριακή Δημοκρατία. Ήδη έχουν γίνει σημαντικά έργα που αφορούν κυρίως τις αντιπλημμυρικές εργασίες στην κοινότητα , ενώ δύο ομάδες ειδικών ετοιμάζουν την αποτύπωση των κτιρίων και τη δημιουργία έργων στήριξης. Από το συνολικό ποσό των 14 εκατ. ευρώ που υπολογίζεται ότι θα κοστίσουν τα έργα για την ανασυγκρότηση της περιοχής, η αρμόδια υπουργική επιτροπή της κυπριακής κυβέρνησης διέθεσε άμεσα 300.000 ευρώ για τα αντιπλημμυρικά έργα και έπεται συνέχεια.

 

Στο ερώτημα αν η Κύπρος έχει προηγούμενη εμπειρία από συνολική ανάπλαση οικισμών η κυρία Αριστοτέλους επισημαίνει: «Στην Κύπρο έχουμε αντιμετωπίσει στο παρελθόν φυσικές καταστροφές και χρειάσθηκε να παρέμβουμε σε χωριά. Το πιο πρόσφατο παράδειγμα αφορά τις καταστροφές από τους σεισμούς στα μέσα της δεκαετίας του ’90, οπότε χρειάσθηκε να λάβουμε μέτρα για τις περιοχές που επλήγησαν».

 

«Στην Αρτέμιδα, η διαδικασία της καταγραφής ήταν συγκλονιστική εμπειρία, τόσο για την καμένη γη που είναι σε τεράστια έκταση, όσο και για τις καταστροφές που έχουν υποστεί οι οικισμοί. Στην παρούσα φάση έχουν καταγραφεί όλα τα προβλήματα και η Υπουργική Επιτροπή θα λάβει τις ανάλογες αποφάσεις για τα επόμενα βήματα, που περιλαμβάνουν και την αποστολή ομάδας αρχιτεκτόνων στην Αρτέμιδα για τη δημιουργία των απαραίτητων δημοσίων υποδομών».

 

Όπως προκύπτει, πάντως, από όσα έχουν καταγράψει οι Κύπριοι τεχνοκράτες, οι πυρκαγιές στην Αρτέμιδα έχουν καταστρέψει σχεδόν ολοσχερώς το 75% των κατοικημένων σπιτιών- δεδομένου ότι έχουν απομείνει μόνο οι τοίχοι, ενώ έχουν γίνει στάχτη όλες οι καλλιέργειες, απ’ όπου προέρχονταν το κύριο εισόδημα των κατοίκων του χωριού.

 

Στο τέλος Σεπτεμβρίου, τον οικισμό επισκέφθηκε και δεύτερη αποστολή: Σκοπός των αρχιτεκτόνων – μηχανικών από το Τμήμα Πολεοδομίας του υπουργείου Εσωτερικών της Κύπρου, το Τμήμα Κτηματολογίου και Χωρομετρίας και την Υπηρεσία Αποκατάστασης Ζημιών της Πολιτικής Άμυνας, ήταν η χαρτογράφηση, η δημιουργία ενός χωροταξικού σχεδίου και η άρση της επικινδυνότητας των κατεστραμμένων σπιτιών.

Πέραν του παραδείγματος της Αρτέμιδας, στην Κύπρο έχουν συγκεντρωθεί και αρκετά χρήματα από προσφορές επιχειρηματιών και απλών πολιτών: Ενδεικτικά αναφέρεται ότι ο όμιλος Λεπτού, που δημιουργήθηκε στην κατεχόμενη Κερύνεια, κατέθεσε το ποσό των 500 χιλ. ευρώ ως οικονομική βοήθεια για την πυρόπληκτη κοινότητα της Κερύνειας του νομού Αχαΐας. Με την ένθερμη συμπαράσταση και του Δήμου Κερύνειας στην Κύπρο, ο όμιλος   προτίθεται να αποκαταστήσει την πλατεία της κοινότητας Κερύνειας που εδράζεται στην περιοχή της Αιγιαλείας. 

 

Αντίστοιχα, ο όμιλος Σιακόλα, επέδωσε, επίσης, επιταγή ύψους μισού εκατ. ευρώ, με στόχο να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία συγκεκριμένου έργου ή έργων π.χ. αγροτικού σχολείου ή αγροτικού νοσοκομείου ή αγροτικού παιδικού σταθμού.